Pradhan Mantri Awas Yojana – Rural from

a.   योजनेचे विस्तृत माहिती/स्वरुप.

प्रधानमंत्री आवास योजना (ग्रामीण):

• इंदिरा आवास योजनेचे रूपांतर करून PMAY-G सुरू (2016-17 पासून).
• 01 एप्रिल 2016 पासून प्रति घरकुल किंमत – ₹1.20 लाख (साधारण क्षेत्र).
• राज्यात केंद्र शासनाच्या निर्णयानुसार प्रति घरकुल किंमत – ₹1,20,000/-.
• निधीचे संवर्गनिहाय वाटप:
  • सर्वसाधारण संवर्ग → ग्राम विकास विभाग
  • अनुसूचित जाती → सामाजिक न्याय विभाग
  • अनुसूचित जमाती → आदिवासी विकास विभाग
  • अल्पसंख्यांक संवर्ग → अल्पसंख्यांक विकास विभाग

b.   योजनेचे उद्दीष्ट.

c.   योजनेचे निकष.

d.  योजनेचे कार्यपध्दती.

1. लाभार्थी निवड

• SECC 2011 सर्वेक्षण And Awaas+ Survey यादीवर आधारित पात्र कुटुंबांची निवड.
• ग्रामसभेत मंजूर झालेल्या यादीतील नाव असणे आवश्यक.

2. आर्थिक सहाय्य

• मैदानी भागात ₹1.20 लाख
• घराचे किमान क्षेत्रफळ 25 चौ.मी. (स्वयंपाकघरासह).

3. निधी वितरण

• राज्य शासनाकडून PFMS (DBT) द्वारे थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात हप्त्यांमध्ये निधी जमा.
• घर बांधणीच्या टप्प्यांनुसार जिओ-टॅगिंग व फोटो अपलोड करणे बंधनकारक.

4. अभिसरण (Convergence)

• मनरेगा अंतर्गत 90 दिवसांचे मजुरी सहाय्य.
• स्वच्छ भारत मिशन अंतर्गत शौचालयासाठी ₹12,000.
• उज्ज्वला योजना And सौभाग्य योजना अंतर्गत LPG व वीज कनेक्शन.
• NRLM अंतर्गत महिलांना स्वयं-सहायता गटात सामील करून आजीविका संधी.

e. योजनेसाठी नागरीकांना आवश्यक पात्रता.

खालील निकष पूर्ण करणारे कुटुंबे योजनेसाठी पात्र ठरतात:

• कच्च्या घरात राहणारे (0,1, 2 खोल्या असलेले).
• 3/4-चाकी वाहन किंवा कृषी यंत्रसामग्री नसावे.
• किसान क्रेडिट कार्ड ₹50,000 पेक्षा जास्त नसावे.
• कुटुंबातील सदस्य शासकीय कर्मचारी नसलेले लाभार्थी पात्र ठरतील.
• नोंदणीकृत गैर-कृषी उद्योग नाहीत असे लाभार्थी पात्र ठरतील.
• कुटुंबातील सदस्याचे मासिक उत्पन्न ₹15,000 पेक्षा नसावे.
• आयकर किंवा व्यावसायिक कर भरणारे नसावे.
• 2.5 एकर सिंचित जमीन किंवा 5 एकर असिंचित जमीन नसावी.

f. योजनेची येशोगाथा.

1. घरकुल निर्मिती

• पालघर जिल्हा: PMAY-G अंतर्गत मोठ्या प्रमाणावर घरकुलांना मंजुरी मिळाली आहे.
• तलासरी तालुका: आदिवासी व आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना प्राधान्य देऊन पक्के घरकुल बांधण्यात आले.
• गृहविहीन कुटुंबांना सुरक्षित निवारा मिळाल्यामुळे त्यांचे जीवनमान उंचावले आहे.

2. सामाजिक परिणाम

• महिला सक्षमीकरण: घरकुलाचे मालकी हक्क बहुतेक वेळा महिलांच्या नावावर दिले जातात, ज्यामुळे त्यांचा सामाजिक सन्मान वाढतो.
• आरोग्य व स्वच्छता: घरकुलासोबत शौचालय, पाणी, वीज यांसारख्या मूलभूत सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातात.
• शिक्षण व रोजगार: सुरक्षित घरामुळे मुलांना शिक्षणासाठी स्थिर वातावरण मिळाले, तर बांधकाम प्रक्रियेत स्थानिकांना रोजगार मिळाला.

• आदिवासी कुटुंबे: पूर्वी झोपडीसारख्या कच्च्या घरात राहणारी कुटुंबे आता पक्क्या घरात सुरक्षितपणे राहतात.
• विधवा व दुर्बल घटक: PMAY-G अंतर्गत निधी मिळाल्यामुळे त्यांना स्वतंत्र घरकुल मिळाले, ज्यामुळे सामाजिक स्थैर्य प्राप्त झाले.
• पूरप्रवण भागातील कुटुंबे: सुरक्षित घरामुळे नैसर्गिक आपत्तीपासून संरक्षण मिळाले.

g. संबधीत योजनेची वेबसाईट असल्यास लिंक